Talið er að jörðin hafi myndast fyrir  uþb. 4,6 miljörðum ára. Var í byrjun logandi eldhnöttur sem smámsaman kólnaði og þá tók við tímabil mikilla eldhræringa og veðrabreytinga og með tilstuðlan stjörnuhrapa er talið að fyrstu eindir lífs byrjuðu. Vitað er að ísaldir hafi verið síðustu 2,3 miljarða ára með hlýindaskeiðum á milli.  

Þróun skordýra var samhliða þróun blómstrandi jurtategunda sem þurftu hjálp skordýra til að bera frjókorn milli plantna af sömu tegund. Fyrir uþb. 150 miljón árum mynduðu þessi skordýr einhverskonar samfélög og fyrir uþb. 100 miljón ára samfélög býflugna sem líktust ættinni Apis.

Á Eystrasaltsströndum baltísku  landana  fundust steingerðar leifar býflugna steyptar í raf.  Þær eru taldar vera frá hitabeltis tímabili fyrir um 50 miljón árum síðan. Steingerðar býflugur um 25 miljónum ára gamlar fundust í Þýskalandi. Þær líkjast mjög býflugum nútímans en eru þó útdauð tegund.

Á hitabeltissvæðum Asíu hélt þróunin áfram og tvær tegundir Apis komu fram þ.e. A. dorsata og A. florea, þessar tegundir byggðu eina vaxköku á opnu svæði (td undir grein). Þessar tegundir finnast enn á trópískum svæðum Asíu.

Mun seinna koma fram tegundirnar A. cerana og A. mellifera sem byggðu bú sín í holrúmum og með fleiri vaxkökum. Þær þróuðu hæfileikan að lifa í tempraða beltinu þ.e með hitasveiflur milli sumars og vetur  sem krafðist þess að  þær mynduðu vetrarklasa og allt sem því tilheyrir : að halda hita á búinu, safna hunangi í nægjanlegu magni til að hafa sem vetrarforða og að ekki þurfa að losa sig við hægðir í allt að 6-8 mánuði. Einnig þróuðust hæfileikinn til samskipta s.s. býflugnadansinn . Þessi þróun er talin hafa átt sér stað fyrir 1 miljónum árum síðan.

A. mellifera myndaði stærstu samfélögin og hafði mestan hæfileika að aðlaga sig að breytilegum aðstæðum. Það var þessi tegund sem dreifðist  til Himalaya og hélt áfram að dreifa sér vestur til kaldari svæða. Ein grein náði Afríku þar sem tegundirnar urðu 25 eftir staðaraðstæðum.

Hin greinin hélt áfram vestur og skiptis síðar í 4 greinar eftir landsvæðum(búsetu). A. mellifera mellifera fór þvert yfir Sahara (sem þá var steppa), til Marocko upp til Iberiska tangans. Milli ísalda dreifðust þær yfir alla Evrópu og upp að miðhluta Skandínavíu. A. m. caucasia ríkti yfir landsvæðum suðu af  Kaspíska hafinu. A. m. carnica  á  Balkanskaganum og A. m. ligustica á Apenniska (ítalska-)skaganum.

Engar býflugur bárust til Ameríku né Ástralíu enda þær heimsálfur þá skilin frá öðrum áður en býflugurnar hófu búferlaflutning frá Asíu.(Það er spurning hvort þetta sé rétt þar sem ýmsir höfundar tala um upprunalegar býflugur einmitt í Ástralíu)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Þessi mynd á að sýna hreyfingu flekanna á miljónum ára

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A.mellifera finnst nú í öllum heimsálfum nema Antarktis fyrir tilstuðlan mansins enda fluttu innflytjendur með sér flugur til 3 heimsins á síðari öldum.

Fyrir  1850 voru evrópsku tegundirnar einangraðar hver frá annarri og þær asísku lifðu hlið við hlið án þessa að blandast. Ekki einu sinni sníkjudýr sem fylgja hvorri tegund í Asíu fluttust á milli. Allar 3 tegundirnar í asíu "áttu" sinn ránmaur. Varróan  fylgdi A.cerana, Tropilaelaps hjá A. dorsata og Euvarroa hjá A.florea. Þessi sníkjudýr höfðu lítil áhrif á vöxt samfélagana enda var ármiljóna sambúð að baki.

Flutningur býflugna milli landsvæða olli miklum vandamálum vegna þess að sjúkdómar fluttust einnig með. Þegar evrópsku búflugurnar voru fluttar til Asíu sýndi það sig að asísku maurarnir náðu að drepa þau bú á nokkrum árum. Með evrópsku býfl. fylgdu sjúkdómar á borð við býflugnapest, pokalirfur,  kalklirfur og loftsekkjaveiki sem asísku býfl. höfðu enga vörn gegn. Svo alvarlegt varð ástandið að á stórum landsvæðum dóu asísku býfl. út.

 

Vegna gróðavonar eru enn fluttar inn evrópskar býfl. til asíu en til að þær lifi verður að nota skordýraeitur sem vinnur á maurunum en ekki býfl.. Svo slæmt er ástandið að USA og EB hafa stöðvað innflutning á kínversku hunangi vegna  hárra skordýra- og sýklalyfjaleifa í því. Í hunangi seldu á íslandi 2003 var greint innihalda sýklalyf (chloramfenicol) og var það stöðvað í sölu.

Flutningur á býfl. hefur valdið miklum vandamálum bæði staðbundið og á heimsvísu. Varróamaurinn hefur dreift sér með býfl. til allra heimsálfa nema Ástralíu. Maurinn hefur þar að auki þróað hjá sér ónæmi gegn  fleiri tegundum skordýraeiturs. Þessu hefur fylgt að leifar af eitri finnast í vaxi frá vaxvalsverksmiðjum. Ef þetta eitur nær nægjanlegum styrk blandast það í hunangið og þar með endar það í okkur mannfólkinu.

 

 

.