Velja stað fyrir búin

Byrja með býfl.pakka

Byrja með heilt býfl.bú

Byrja með sverm

                                    Skoðun snemma vors með bú úr vetrun 

 

Þegar hlýnar í veðri( uþb 10gr) fljúga býflugurnar út og skíta, má oft sjá það á hvítlökkuðum bílum, hvítum þvotti  eða á öðrum ljósum glansandi hlutum úti við. Þær skíta sem sagt ekkert allan veturinn en losa sig um leið og veður leyfir. Ef  vor eru köld og löng og ekki er flugveður þá er aukin hætta á því að þær skíti inni og valdi þar mengunarslysi (utsot= niðurgangur) og getur búið drepist af þessum orsökum(myglu m.a.). Einnig geta þær skitið inni í búinu ef að þær verða fyrir miklu ónæði t.d. að það sé verið að fikta í búunum, greinar sláist utan í búin í vindi eða eitthvað þess háttar.

 

Bú sem geymd hafa verið inni allan veturinn:

Hér er viss vandi á höndum en það er hvenær á að setja búinn út !                                                            

Þegar útihitastig er um 10°C og von er á áframhaldandi “góðu” veðri ætti að vera óhætt að flytja búin út. Um leið ætti að setja nýja hreina  botna undir búin og loka þá netbotninum til að bæta einangrunina og minnka flugopið til að minka loftstreymið . Einnig mætti klæða búið með annarri einangrun s.s. einangrunarplasti eða steinull og utanum hana plast svo hún verði ekki rök og kæli búið óþarflega. Við þessar tilfærslur koma flugurnar eflaust út  og líklegar þau bú sem eru í mestri hættu hvað varðar fjölda flugna í búinu (þau smæstu) og þar sem fóður er af skornum skammti. Þessum búum þarf að fylgjast sérlega vel með og hugsanlega fóðra með sykurvatni ef búin eru létt. Best er þó að bæta við hunangsrömmum næst klasanum. Ef hitamælir hefur verið í búinu um veturinn og hitastig helst óbreytt er óhætta að bíða sem lengst ef veður eru óviss og hitastig í því rými sem búin eru geymd í helst stöðugt. Ef aftur á móti hitastig fer hækkandi í búinu eða í geymslunni þarf búið líklega að komast fyrr út.

 

Skoðun

 

 Skoðun þarf alltaf að gera varlega og eins hratt og hægt er.

Við fyrsta tækifæri eftir að flugurnar hafa flogið út og hreinsað sig (skitið) þá ber okkur að kíkja í búin, veðrið verður auðvitað að vera skaplegt, helst yfir 10° og logn. Oftast situr klasinn efst í búinu Það sem þarf að kanna er hvort  drottningin er farin að verpa, hvort nægilegt fóður sé til staðar í búinu (telja fjölda ramma með fóðri) og ef ekki þá er best að leggja til fóðurramma (fullir af hunangi eða sykurlegi), frá öðru búi eða af gömlum birgðum. Einfaldast er að fjarlægja ysta ramma og skoða svo niður á milli rammanna með því að færa þá sundur og sjá hvort nóg fóður er í þeim. Varast ber að kljúfa rammana þar sem klasinn situr en flytja ramma fulla af fóðri næst klasanum sitthvor megin og einnig ramma með frjókornum nær klasanum. Einnig má fóðra með sykurömmum (þurrsykri í sérstökum römmum þar til gerðum).Ef þú átt frjókorn í plötum/köku er gott að setja það yfir eða nálægt klasanum. Mikilvægt er að sjá hvort drottningin er byrjuð að verpa en það sést á lokunum yfir klakhólfunum, þau eru brúnleit og kúpt.

 

Ef samfélagið er lítið getur borgað sig að smækka búið, þ.e. að fjarlægja 1 söfnunarkassa ef þær hafa setið á 2 -3 kössum svo þær eigi auðveldara með að halda hita inni í búinu. Þá eru allir tómir myglaðir eða skemmdir rammar teknir frá en að öðru leiti gert eins og að ofan segir.

 

Ef bú er dautt þarf að reyna greina/skilja ástæðu þess- er fóðrið búið eða var það of langt frá klasanum, skitu flugurnar inni í búinu(sést sem brúnir flekkir á römmunum), var klasinn of lítill til að halda hita. Nota má hreina góða fóðurramma úr þessum búum í þau bú sem lifa. Flest bú sem drepast gera það vegna smæðar þ.e. hafa ekki þann fjölda býfl. sem þarf til að halda hita m.v. aðstæður. Einnig þau bú sem aldrei hafa komist í vetrarhvíldina vegna truflunar utanfrá, s.s. ræktandinn hefur verið að skakast í búinu á einn eða annan hátt og búið því ekki fengið þann frið og ró sem þarf til.

 

Í hvert sinn sem kíkt er í búið þarf að skoða vandlega stærð búsins- hve mörgum römmum það situr á, plássið- hvort það sé of mikið, eða of lítið, það þarf að telja ramma með ungviði, hvort að ungviðið sé lagt þétt og í reglulegri röð,svona eins og amerískur fótbolti lítur út og stækkar eftir því. Það þarf að kanna botninn, hvort það þurfi að hreinsa hann, skipta á honum, athuga rakamerki, þ.e.a.s. merki um myglu. Það ber að fjarlægja skemmda ramma og setja nýja, hreina ramma í, helst með fóðri, það hvetur drottninguna til að verpa og flýtir fyrir stækkun búsins og helst að skrá allt þetta hjá sér.

Lítil samfélög sem eiga sér varla lífsvon og þarf að sameina, þ.e.að fjarlægja drottninguna úr einu búi og setja hitt búið t.d. ofan á, með dagblað á milli þar sem stungin eru nokkur göt með t.d. með penna, þó ekki það stór að býflugurnar komist strax á milli, heldur verði þær að éta sig á milli. Þessi bú má jafnvel fóðra með sykurvatni sem er 50% sykur og 50% vatn í fóðurkassa/fötu. þessa fóðrun er hægt að halda áfram með fram að því að búinu berst nægjanlegt af nektar(blómasafa) og frjókornum þannig að ekki sé þörf á viðbótarfóðrun né það blandist í hunangið. Það er þó líklega í lagi að hafa ramma með þurrsykri í búinu allt sumarið. fóðrun hvetur drottninguna til varps en það má þó ekki gefa meira en ca 3 dl. á sólahring annars byrja býfl. að fylla öll klakhólf með sykurvatni.

Bú sem ekki hafa flogið út og hreinsað sig (skitið) ætti ekki að fóðra fyrr en þær eru búnar að því. 

Hreinsuninn á sér stað á fyrstu góðviðrisdögum vorsins, sól og hiti meiri en 8-10°C, oft sjást brúnleitir skítadropar á lökkum bíla, glansandi hlutum eða hvítum þvotti!!!

 

Það ber að fylgjast vel með magni ungviðis, það verður að reyna að áætla hvenær ungviðið skríður út úr hólfunum því fullur rammi af ungviði í hólfum þekur sem fullvaxta flugur 3 ramma, þessu verður að gera ráð fyrir.

Eftir fyrstu vorskoðun þá er allt í lagi að bíða í nokkrar vikur, þá er ég að tala um tímabilið apríl-maí, ef allt hefur litið vel út, en síðan þegar fer  að hlýna og býflugurnar eru á fullu að sækja heim bæði blómasafa og frjókorn, þá á að kíkja í búið a.m.k. aðra hverja viku.

 

Í rannsóknum hefur komið fram að samfélög sem höfð eru á nýju vaxi (ekki svörtu og mikið notuðu)hafa stærri svæði af ungviði og þyngri nýútskriðnar ungflugur . Heildar lifun ungviðis var þó betra úr gömlum vaxkökum. En nýtt vax hefur þó á heildina betri áhrif á heilsu og fjölgun býfl. Þetta sýnir mikilvægi þess að fjarlægja gamlar vaxkökur.

 Í hagkvæmri  býrækt er ætlast til að bú sem kemur undan vetri fái að byggja í það minnsta 20 nýja vaxramma í maí-júní. Með þessu fær býræktandinn heilbrigðari bf og meiri hunangsuppskeru. Þetta letur einnig svermmyndun því hver svermur þíðir hunangs tap upp á 15-20 kg í það minnsta.

Vorvinna að hætti Norðmanna

Torbjörn Andersen (torbja4@online.no) ritaði þann 14.April 2009 16:59:37

Hér fer fram stutt lýsing á þeim atriðum sem ber að huga að á vordögum og er að mestu stolið frá síðu Egils með smá viðbæti. Vorskoðun Fyrsta skoðun á búi þarf alltaf að gera varlega og eins hratt og hægt er. Við fyrsta tækifæri eftir að flugurnar hafa flogið út og hreinsað sig (skitið) þá ber okkur að kíkja í búin, veðrið verður auðvitað að vera skaplegt, helst yfir 10° og logn. Oftast situr klasinn efst í búinu. Í þessari skoðun er maður að meta hvort búið hafi lifað af og maður fær grófa mynd af þvi hversu sterkt það er. Verkefni við fyrstu skoðun: -Meta gróflega styrk búsins með því að horfa ofan á rammana og telja á hversu mörgum römmum flugurnar sitja á. -Núna er mál að skifta botnbretti. Eftir langan vetur er mikið af dauðum flugum og rusl á plötunni. Best er að lyfta allri einingu búsins til hliðar í einu lagi. Þá er sett hreint botnbrett í stað þess gamla og kössunum síðan lyft tilbaka á hreinu bretti. Gamla brettið er skafað vandlega og síðan þvegið með sápu og vatni. Gott er að láta brettið síðan til þerris í sólinni þar sem sólageislar virka sýklaeyðandi. -Um leið og maður lyftir kössunum, metur maður gróflega hvernig birgðastaðan er í búinu út frá þyngd búsins. -Svona snemma árs er mikilvægt að vera ekki að róta lengi í búinu vegna hættu á ofkælingu. Skynsamlegt er að minnka plássið í búinu með þvi að fjarlægja ramma sem ekki eru flugur á og fylla plássið með einangruðum millirömmum. Myglaðir og ljótir rammar yst eru tekin út. Hvort flugurnar hafi 1 eða 2 kassa, skiftir minna máli. Þær munu á þessum tíma halda sig í efsta kassanum og það er hér sem maður minnkar inn á plássið. Þeir sem kjósa að láta búið hafa 2 kassa verða samt að sjá til þess að rammarnir í neðri kassanum séu í lagi. Ef búið er létt er gott að setja til þeirra ramma fulla af hunangi eða sykurlegi og gjarnan með frjókornum í. Á þessum tíma er óþarfi og beinlínis skaðlegt að fara í að kryfja búið til að leita uppi drottningu og ungviði. Það er of mikil hætta á ofkælingu og sennilega lítið hægt að gera í stöðunni. Best er að bíða með fyrstu aðalskoðun þar til góður hiti er kominn í lofti. Með tímanum lærir maður að meta ástand búsins með því að fylgjast með hegðun þeirra á flugbrettinu. Ef það er líf og fjör og flugurnar koma inn með frjókorn er líklegt að drottning lifir og komin í varp. Ef bú er dautt þarf að greina/skilja ástæðu þess- er fóðrið búið eða var það of langt frá klasanum, skitu flugurnar inni í búinu (sést sem brúnir flekkir á römmunum), var klasinn of lítill til að halda hita. Nota má hreina góða fóðurramma úr þessum búum í þau bú sem lifa. Flest bú sem drepast gera það vegna smæðar þ.e. hafa ekki nægilegan fjölda býflugna sem þarf til að halda hita m.v. aðstæður. Einnig þau bú sem aldrei hafa komist í vetrarhvíld vegna truflunar utanfrá, s.s. ræktandinn hefur verið að skakast í búinu á einn eða annan hátt og búið því ekki fengið þann frið og ró sem þarf til. Vorgjöf Til að auka ungviðaframleiðslu á þessum mikilvæga tíma er gott að gefa sykurvatn og einnig gerfifrjókorn eða sojadeig sem hægt er að kaupa erlendis. Sojadeigið er ríkt af eggjahvítuefnum sem er mikilvægt fyrir ungviði og takmarkandi þáttur á varpi drottningar. Sumarið byrja seint á okkar slóðum og hætta á löngum innisetum vegna veðurs. Ég hef sjálfur notað þetta í Noregi og hefur gefið góða raun. Maður byrjar með lítinn skammt, ¼ af plötu sem er sett beint ofan á rammana eftir að flugurnar hafa verið reknar burt. Það er nauðsynlegt að þrýsta vel á deigið til að hægt sé að koma þakplötuni fyrir á eftir. Ofan á deigið leggur maður plastfilmu til að deigið þorni ekki. Ofan á topp-plötuna setur maður síðan sykurvatn. Slík vorgjöf hressir og kætir vetraþreyttar flugur og flýtir fyrir að búið nái sér á strik. Eftir eina viku er lokinu lyft af og ef deigið er búið gefur maður annan og stærri skammt. Gangi ykkur vel!

Vor

 

Drottningin er  merkt eftir fæðingaári og eru 5 litir notaðir 

 

 

 

 

 

          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Blár        2004, -10,-15

Hvítur         2006,-11,-16     

Gulur       2007,-12,-17

Rauður    2008,-13,-18

Grænn     2009,-14,-19

 ^{_{Einnig klippa margir býflugnabændur 1/3 af öðrum vængnum þegar hún er farin að verpa á fullu, þetta til að koma í veg fyrir að hún geti flogið út með sverminum.}}

Hvenær skal setja á nýjan kassa.

 Lítil bú

Ef eitt af búum ykkar er er mun minna en önnur en drottning í lagi og egg og ungviði í gangi þá takið ramma með útskríðandi ungviði í stærsta búinu (þegar það sést að flugurnar eru að byrja að skríða út í miðju rammans-eða  að í fullum ramma ungviðis eru komin egg í miðjunni) þá hristið af mest af flugunum í upprunabúið (passið drottninguna) og setjið ramman niður í búið í miðjan ungviðaklasann í litla búinu endurtakið þetta eftir viku ef stórabúið þolir þessa töku eða takið frá öðru búi. Ekki ráðlegt að setja fleiri en 1-2 ramma í senn -litla búið verður að geta haldið hita á öllu ungviðinu- á þennan hátt fær litla búið 2-3000 auka flugur með lítilli fyrirhöfn en stærra búið ætti að þola tapið.

Sameining búa.

Hvenær sameinar maður búin

Það er mikilvægt að sameining fari fram áður en varp dr. minnkar þá gengur sameiningin betur.

·         Rammar með ungviði úr báðum búunum er sameinað í  miðjuna í öðrum kassanum(með býfl. sitjandi á).

·         Önnur drottning, venjulega sú eldri eða sú sem hefur verpt verr/ þar sem bf eru árásargjarnari eða veiklaðar á einhvern hátt, er fjarlægð.

Venjulega er drottning fjarlægð og búið látið standa án dr í 2 tíma áður en maður flytur rammana yfir í nýja búið með þeirri dr sem spara á .

Önnur aðferð við að sameina búið gengur út á að önnur dr er fjarlægð og það bú sett ofan á hitt með dagblaði (1 síðu) á milli, stinga nokkur göt með penna í blaðið svo bf geti étið sig á milli og sameinast.

Í báðum tilfellum er gott að notast við anisolíu (2-3 dropar í 250 ml af vatni), úða yfir með úðabrúsa, þá kæfist öll lykt af búunum og það verði ekki stríð milli þeirra við sameininguna.

Helst á að vinna þetta verk á kvöldin og gott er að fóðra jafnhliða.   

Ætlar búið að sverma ?

Svermur er aðferð bf að viðhalda stofninum og nema nýjar lendur. Undirbúningur búsins er að þær draga upp nýja drottningu/ar. Það er eitt af megin markmiðum býræktar að koma í veg fyrir að búið svermi, því 1 stórt bú gefur meira hunang en 2 meðalstór þar að auki safna bf ekki nektar í eins miklu mæli síðustu vikurnar áður en svermur fer út. Nýja drottningin tekur sér 16 daga til að klekjast og er ekki farin að verpa fyrr en 2 vikum eftir að hún skríður úr drottningarhólfinu. Þannig „tapast“ varptími og býflugna fjöldi. Oft eykst svermáhuginn ef rignir í nokkra daga eftir tímabil með góðu aðdragi (þegar bf hafa safnað blómasafa í gríð og erg).

Að hindra sverm í stuttu máli:

·        Vertu alltaf á undan bf þannig að nægt rými sé til að stækkun búsins                                                                                             –Sjáðu til að drottningin hafi alltaf nóg pláss til að verpa í og –að bf hafi nóg af römmum til að setja hunang í

·        Sjáðu til að ungflugurnar (húsflugurnar) hafi nóg fyrir stafni –þær hafi ungviði að fóstra (mata)                                            -tóma ramma að byggja vax á

·        7/10 reglan

o   Þegar ungviði er komið í 7 af 10 römmum í kassanum þarf búið nýjan kassa

o   Þegar 7 af 10 römmum í hunangskassanum eru fullir af hunangi þarf búið nýjan kassa

o   Þannig að ef bæði skilyrði að ofan eru uppfyllt gæti búið þurft 2 nýja kassa en betra er að bíða 1 viku áður enn seinni kassinn er settur á

·        Hafa unga drottningu af svermtregum stofni í búinu (ekki eldri en 3 ára því pheromen framleiðsla hennar minnkar hratt eftir þann aldur)

 Að klippa ¼ af öðrum væng drottninga kemur ekki í veg fyrir svermáhuga. Það eina sem býræktandinn vinnur á því er að hann getur þá seinkað innliti í búið upp í 14 daga því drottningin dettur á jörðina þegar hún reynir flug en í versta falli mynda bf nýtt bú undir því gamla ef h dr. nær að klifra þangað. Búið fer samt út í sverm þegar ný drottning klekst 5-6 dögum seinna en sú gamla liggur dauð fyrir framan búið.

Hér á Íslandi er algengast að bú svermi í seinni hluta júní en getur þó gerst á hvaða tíma sumars sem er. Oftast er því þannig farið að búin hafa komið vel undan vetri og stækka ótrúlega hratt á vorin og fyrri hluta sumars. Ólíklegra er að bú sem keypt eru að utan, svermi, því það má líta á pakkabýflugur sem sverm. Þó ber að varast að gefa þeim ekki nægjanlegt pláss til að verpa í og safna hunangi.   Það þarf að fylgjast með  hvort drottningin hafi lagt egg í drottningarhólfin og flugurnar hafi sett drottningarhunang (royal jelly) í botn hólfsins. Ef svo er þá er best að fjarlægja þessi frjóu drottningarhólf  og gera þá annað af tvennu, 

·        bæta við nýjum kassa ofan á, til þess að minnka tilhneigingu búsins að fara út í sverm(auka plássið)

·        og/eða setja nýjan kassa ofan á og flytja upp í þann kassa  2-3 ramma með ungviði og setja fyrir miðju í efsta kassan  og færir rammana með ungviði saman í neðri kassanum, þannig að þeir lenda beint upp af hvor öðrum og fylla með tómum römmum til hliðanna. Þetta má í raun gera við öll bú sem manni finnst stækka ört.

·        Í þriðja lagi að maður kljúfi ungviðið á þann hátt að settir eru nýir rammar (bara með vaxmilliveggi), 2-3, niður á milli ungviðisins (hann þannig klofinn í tvennt eða þrennt), það verður þá að taka ramma burt frá hliðum. Þetta er gert ef búið ekki nægjanlega sterkt til að taka við heilum kassa.

Maður getur gert allt þrennt að ofan ef mörg drottningarhólf eru til staðar en muna samt að fjarlægja drottningarhólfin.

Einnig er góð aðferð til að koma í veg fyrir svermáráttu er að taka ramma, úr stóru/stækkandi búi, með ungviði sem er byrjað að krjúpa út og styrkja minni bú með þessum römmum. Varast ber að setja meira en 1 ramma í einu í minni bú því þau verða að geta haldið hita á ungviðinu. Þetta má endurtaka á 7-14 daga fresti svo lengi sem þurfa þykir. Það verður þó að muna að setja nýja ramma í staðinn í stóra búið.

Einnig má flytja búið sem sýnir mikinn svermáhuga á nýjan stað og setja á gamla staðinn lítið bú með drottningu því allar söfnunarflugurnar sækja heim á gamla staðinn og styrkja það bú en svermáhuginn hverfur við skort á söfnunarflugum í móðurbúinu.

Ef skoðað er í búið eftir viku en bf hafa dregið upp ný drottningarhólf og þau eru með drottningar lirfu í (frjótt dr.hólf) er best að skipta búinu í tvennt þannig að gamla drottningin er tekin með nýja búinu og sett á annan stað .

Ef búið svermar.

Ef svermur er farinn út þarf að fanga hann sjá- Taka inn sverm.

Þá þarf að fara í gegnum móðurbúið því annar svermur gæti farið út stuttu eða eh dögum síðar eða búið gæti raðsvermað eins og Tómas komst að orði.

Það er næsta víst að gamla drottningin hefur farið með sverminum og gerist það á 9 degi eftir að eggi er verpt í nýtt drottningarhólf ( þá loka bf hólfinu og verðandi drottning verður að púpu).

 –Þess vegna er svo mikilvægt að skoða reglulega í búið á minnst 8 daga fresti svo maður missi ekki af tilbúnum drottningarhólfum-

Ef fleiri drottningarhólf eru í búinu á ýmsum stigum er næsta víst að búið ætlar sér að sverma aftur og ekkert getur komið í veg fyrir það nema við förum rétt að.

·        Skipta búinu í tvennt jafnmargir rammar með ungviði í hvoru búi og ath 2 drottningarhólf í hvoru, hin fjarlægjum við. Þetta er gert til að vera öruggur um að minnst 1 drottning klekist en líkur á nýjum svermi eru

 vissulega til staðar.

·        Skipta búinu í þrennt nema í móðurbúinu er skilinn eftir 1 rammi með ungviði og 2 drottningarhólfum og lítið af býflugum því safnflugurnar sem koma heim á gamla staðin fylla það nægjanlega.

·        Einnig má taka meira af býflugum í annað búið og skilja hið minna eftir á gamla staðnum.

Alltaf á að skoða í ný bú eftir 2-3 vikur til að kanna hvort ungdrottningin hafi byrjað varp.

 Sjá nánar á http://byflugur.is/index.php?site=18&menuid=3

Vetur

Hver er mesta hættan að vetri ?   

3 Raki. Mygla myndast mjög auðveldlega í raka. Samfélagið gefur frá sér raka við bruna sykurs(hunangs) einnig þéttist raki vegna hitamismunar inni í kúpunni. Flestar nútímakúpur  eru með netbotn til að bæta loftflæðið og dregur þetta mikið úr þeirri hættum og þess vegna ber að passa að ekki sjói yfir búin.

Stærð búsins

ræðst af mörgum þáttum

1. Varpgetu drottningar sem aftur ræðst af:

1. aldri, 1-2 ára verpa þær mest

2. stærð búsins, því stærra því meira ungviði geta flugurnar fætt

3. aðdráttum blómasafa en þó sérlega frjókorns

2. Plássins sem búið hefur

1. ekki of stórt

2. ekki of lítið

3. 1 rammi fullur af ungviði þarf 3 ramma pláss útskriðinn

4.  

Tveggja drottninga bú

Flytja bú

Farandbúskapur

Hunangsrán

Skráning upplýsinga