Næring býflugna

Býflugur eins og önnur flest önnur dýr, þurfa eggjahvítu (prótein=pr.), kolvetni, steinefni, fitu, vítamín og vatn  sér til vaxtar og þroska.  Þessari næringarþörf er fullnægt með söfnun nektars, frjókornum  og vatni. Nektar fullnægir kolvetnaþörf þeirra. Frjókorn fullnægir venjulega þörf þeirra á próteinum, steinefnum, fitu og vítamínum. Áhersla skal lögð á að næringarþörf ungviðis er ekki sú sama og fullorðinnar býflugur. .

Eggjahvíta

12 tímum eftir klak býflugna hafa 50% þeirra étið smá magn af frjóköku en við 2 sólahringa aldur byrja þær að éta mun meira og nær hámarki við 5 daga aldur. Þá hefur köfnunarefni aukist um 93% í höfði, 76% í brjóstkassa og 37% í kvið. Þetta bendir til að þroskinn er mestur í höfði (munnvatnskirtlar), einnig myndast fitukroppurinn og innri líffæri þroskast. Fóstruhlutverki býflugna líkur venjulega við 10-14 daga aldur  en ef nauðsyn krefur geta þær haldið áfram allt að 80 dögum . Eftir að fóstruhlutverkinu líkur nærast býflugur aðallega á sykrungum frá hunangi og nektar.

Næringargildi frjókorna er nokkuð mismunandi bæði milli planta og jarðvegs. Almennt gildir þó að mest næringargildi hefur frjókorn frá , ávaxtatrjám, víði og hvítsmára. Næstmest frá álmtrjám, ösp og túnfífli. Þar á eftir frá birki tegundum. Síst er frjókorn frá barrtrjám.

Næringargildið fer eftir hlutfalli amínósýra í frjókorninu og eru þessar mikilvægastar og nauðsynlegar býflugum. : arginine, histidine, lysine, tryptophane, phenylalinine, methionine, threonine, leucine, isoleucine og valine.  Amínósýrur eru byggingareindir próteina og þessar lífsnauðsynlegu sýrur eru nauðsynlegar býflugum til vaxtar og þroska.

Býflugur velja frjókorn eftir amínósýruinnihaldi þess og þar ræður lykt og hugsanlega litur vali.

Frjókorn (frjókaka) missir næringargildi sitt fyrir býflugur mjög fljótt þrátt fyrir bestu hugsanlegu geymslu og eftir 8 ár er frjókakan gagnslaus býflugur næringarlega séð.

 Hver býfluga þarf á þroskaferli sínum frá eggi –fullvaxta u.þ.b. 100 mg frjókorns. Þetta þíðir 30 kg frjókorn á ári fyrir búið. Býfluga ber fulllöstuð um 10 mg af frjókorni þannig að um 3 miljónir ferða þarf til að fullnægja þessum 30 kg/ársnotkun.  Ef drottning verpir 2000 eggjum/sólahring þarf 1 býfluga að koma fulllöstuð af frjókorni á sekúndu  í búið

Kolvetni.

Nektar inniheldur 4-60% kolvetni eða hærra eftir aðstæðum (ss blómategundum, hita, raka og regni).

Býflugur sækja helst í nektar eða sykurlausn sem inniheldur 30-50% sykrunga. Þurrefni hunangs er 95-99,9%  sykrungar ff. glucosi og fructosi og að litlu magni 22 aðrir sykrungar. Einnig er innihald frjókökunnar 30-35% sykrungar. Í tilraunum sækja býflugur frekar í sucrosa síðan í minnkandi magni eftir  röð, í glucosa, maltosa og fructosa.

Sucrosi virðist hafa mest næringargildi fyrir býflugur.

Sumar sykurtegundir eru eitraðar fyrir býflugur  eru mannosi, lactosi, galactosi og raffinosi , en býflugur mynda ekki efnahvata sem brjóta þessa sykrunga niður. Mannosi er sérlega eitraður fyrir býflugur og drepast þær eftir nokkrar  mínútur ef þær eru fóðraðar á slíkri blöndu.

Býflugan safnar nektar í hunangssarpinn og getur hann rýmt allt að 70 mg nektar. Þyngd býflugu er um 100mg.Til að fylla hunangssarpinn þarf býflugan jafnvel að heimsækja um 1000 blóm sem getur tekið um 1 klukkustund. Ein býfluga getur á góðum degi safnað tæplega 1 g af nektar.  

Fita.

Býflugur þurfa fitu í fæðu sinni (fitusýrur, sterola og phospholipid) til myndunar fituforða (kroppinn) og glycogen auk í myndun frumuveggja.

Mest af fitunni fá þær úr frjókorni en það inniheldur 1-20% fitu (frjókorn frá túnfífli inniheldur 14% fitu).

Cholesterol er einna mikilvægast fyrir þær  en það geta þær ekki myndað sjálfar.

Anis og fannkáls olíu er hægt að bæta við frjókorn til að gefa þeim aukafitu sem næringu.

Vítamín.

Vítamín er býflugum lífsnauðsynleg sem og manninum. Líklega er þú ungviðinu mun mikilvægara að vítamín í réttu magni berist þeim í fæðunni til vaxtar og þroska

Vítamín fá býflugur fof úr frjókorni en þá fof vatnsleysanlegu vítamínin. Einhver vítamín geta þær myndað sjálfar ss C og B5 

Steinefni.

Minna er vitað um þátt þeirra í næringu býflugna þó þau séu vissulega nauðsynleg. Fosfór (P) og kalíum (K) er mikið af í líkama býflugna en minna af kalsíum magnesíum, natríum og járni.

Óhóflegt magn af steinefnum getur valdið eitrunareinkennum hjá býflugum.

Vatn.

Býflugur drepast innan nokkurra daga ef þær ná ekki í vatn. Vatn þjónar margvíslegum tilgangi hjá býflugum s.s. : flutnings næringarefna í líkama og hreinsa út úrgang, meltingu fæðu, hitastjórnun í búinu, stjórnun rakastigs (sem þær halda við 90-95 % rakamettun) og sérlega við uppeldi ungviðis þar sem fæða þeirra er að 66 % vatn. Til að leysa upp hunang.

Talið er að stórt bú noti um 20-30 lítra af vatni yfir árið.

Próteinfóðrun.

Bú eru venjulega fóðruð með vissum tilgangi s.s: til að fá stærri bú; fyrir framleiðslu á pakkaflugum, til frjóvgunar landbúnaðar gróðurs, til að skipta þeim að vori eða hausti (afleggjarar), til ræktunar á drottningum, til að styrkja þau fyrir sjúkdómum eða vinna gegn áhrifum skordýraeiturs og að sjálfsögðu ef búin svelta.

Fóðrun með „frjólíki“  að vori hefst venjulega  6-8 vikum fyrir ætlaða „notkun“. Á haustin ætti að hefða fóðrun nægjanlega snemma svo 1-2 „kynslóðir“ ungviðis njóti góðs af (sem þýðir hér á Íslandi í byrjun ágúst), bú sem fá slíka fóðrun fara inn í vetrun með meiri fjölda ungra býflugna sem þýðir hraðari stækkun að vori og því meiri hunangstekju næsta sumar (talið um 38% aukningu).  

Margar blöndur af eggjahvíturíkum efnum hafa verið prófaðar til að koma í staðinn fyrir frjókorn og virðist eftirfarandi blanda gagnast best : 3 hlutar sojamjöls (með 5-7 % fituinnihaldi), 1 hluti bjórgers og 1 hluti undanrennudufts .

Býflugur taka þó frekar býfrjókorn ef gefst.

Neopoll er það sem við höfum keypt frá  swientis.com er sagt vera blómafrjókorn en nánari innihaldslýsingu er ekki að finna en ætti því að vera heppilegt fóður enda éta býflugur það með bestu list.

Fóðrun með kolvetnum.

Talið er að stór bú þurfi 25-30 kg fóðurs frá hausti (þegar fóðrun ungviðis er lokið) fram að vori þegar nektar og frjókornasöfnun hefst aftur og u.þ.b. 30-40 kg fyrir veturinn og fyrrihluta vors til að lifa af. Þetta þýðir að ef vetrarfóðrið er um 80 % sykrungar þarf búið allt að 32 kg sykurs blandað  vatni ef ekkert annað fóður er í búinu að hausti þegar hunangstekju er lokið.

Ef fóðurskortur er fyrir hendi er auðveldast að setja ramma með fóðri í búið sem næst klasanum. Ef ekki er til slíkur fóðurrammi má gefa þeim sykurblöndu.  Sykurblöndu má gefa á ýmsan hátt :

1.     Ofaná búið í þar tilgerðum fóðrurum s.s. fóðurtrog, fötu o.þ.h.

2.     Í íláti við flogopið (einungis ef útihitastig leyfir).

3.     Í sérstakan ramma þar sem hægt er að hella sykurlausn í og setja einhverskonar „flotholt“ ofaná svo                býflugurnar drukkni ekki.

          Þurrsykur í svipaða ramma og í lið 3.

5.     Ef lagt er 1 síða af dagblaði ofan á rammana (búið) með smá rifu á einni hliðinni svo bf geti komist upp, tómur safnkassi er settur ofaná , á dagblaðið er hellt strásykri allt að 15  kg eða eins mikið og kemst fyrir án þess að sykurinn streymi niður í búið.

6.     Hella sykurlausn í tóman ramma(báðar hliðar) og setja sem næst klasanum.

Á vorin er heppilegast að fóðra með sykurlausn sem er 1 hl vatns á móti 1 hl sykurs (u.þ.b. 1 l /1 kg) en á haustin 2 hlutar sykurs á móri 1 hluta vatns, þetta er vegna þess að bæði þarf búið meira vatn að vori og meiri orku þarf til að „þurrka“ sykurblönduna að hausti.

Næring ungviðis

Ungviði nærist á fóðursafa úr munnvatnskirtlum( mandibular- og hypopharingeal kirtlum)  vinnuflugna. Fóðursafinn sem ungviðið fær er orkuríkastur fyrst 3 dagana eftir að eggið klekst (þó ekki eins orkuríkur og Royal Jelly sem inniheldur 10 sinnum meira magn af B5 vítamíni)  og eftir þann tíma fær ungviðið blöndu af fóðursafa, hunangi og frjókorni. Karlkynsungviðið -druntar- fær að öllum líkindum meira fæði en ungviði  vinnuflugna.